[интервју] Драган Варагиќ на тема: Интернет трговија

Драган Варагиќ е сопственик на консалтинг агенцијата P2 Internet, интернет стратег и човек кој се занимава со советодавни услуги во областа на корпоративната употреба на интернет. Автор на влијателниот личен блог и дел од организацијата на конференцијата eTgovina.

Драган ми е добар пријател, прв пат во живо се запознавме во 2007 на Blogopen во Нови Сад. Не се гледаме често, но кога се гледаме, навистина уживам во дискусиите. Една од темите која ја муабетевме при нашата последна средба Кај Перо беше токму оваа, интернет трговија. Па инспириран од тие муабети решив да го замолам да одговори на неколку прашања токму на оваа тема. Во продолжение 6 прашања и одговори во својата изворна форма (секој на свој јазик):

1. Често дискутираш за основната дефиниција на самиот термин Интернет трговија. Некои луѓе гледаат многу тесно на овој поим. Кажи ми што подразбираш ти под овој термин?

Problem sa Internet trgovinom potiče od same klasične trgovine – ljudi po inerciji ulaze u posao i posmatraju pojavne oblike posla – tzv. trgovački model poslovanja:

- Roba se kupuje po jednoj ceni.
- Dodaje se cena za koju se isplaćuju troškovi i ostvarije profit po jedinici proizvoda.
- Roba se “prenosi” na mesto prodaje.

Ovaj sistem poslovanja se na engleskom zove “box moving business” – trgovac ostvaruje prihod time što je preselio robu sa jednog mesta na drugo. Kod ovakvog poimanja poslovanja ne razmišlja se o ostalim aspektima trgovine, a to su poslovi distribucije, interne logistike, uvećanja složenosti poslovanja u odnosu na povećavanje broja prodajnih mesta (od kojih je jedno prodajno mesto npr. Internet), promotivne aktivnosti, i slično.

2. Често се вели дека Интернет трговијата е главниот фактор за развој на целокупната употреба на интерентот на еден пазар. Што велат регионалните искуства, дали е ова точно или сепак може да се преживе и без неа?

Na žalost, na području bivše SFRJ nema naročitih primera koji potvrđuju da razvoj e-trgovine razvija celokupnu upotrebu Interneta na nekom tržištu. Ali zato primeri iz Mađarske, Bugarske i Rumunije potvrđuje prethodno. To se naročito odnosi na tržište online oglašavanja koje je veoma povezano sa razvojem e-prodavnica. Razvoj online oglašavanja dalje direktno utiče na razvoj online medija, odnosno na povećanje kvaliteta online sadržaja.

Može se preživeti bez razvijenije e-trgovine, ali to je više čisto “preživljavanje” nego “življenje”.

Драган Варагиќ на Glocal 2.0 во Скопје

3. Кои се главните фази (ако воопшто може да се наведат) низ кои поминува развојот на еден пазар кога станува збор за е-трговијата?

Faze koje direktno utiču na razvoj kompletnog online tržišta a vezane su za razvoj e-trgovine:

- Prva faza koja traje od početka kreiranja prvih Web sajtova jeste faza prodaje putem pouzeća. Simptomatično je da veliki broj privrednika razmišlja o Internet trgovini isključivo na taj način da ona mora da obuhvata elektronsko plaćanje, što je potpuno pogrešno. Sistem naručivanja pouzećem u maloprodaji i klasičan sistem naručivanja robe u veleprodaji (gde se plaćanje obavlja na isti način kao i u klasičnom biznisu) korišćenjem Interneta kao kanala za naručivanje je sasvim normalan način poslovanja. Postavlja se pitanje da li je bitnije prodati robu ili se mora prodavati elektronskim putem?

- Druga faza je faza investiranja u e-trgovine, kada privrednici shvate da je za Internet biznis, kao i za klasičan biznis potrebno investirati u novo prodajno mesto. Posmatranje e-trgovine kao dodatnog prodajnog mesta koje ima sve karakteristike klasičnog prodajnog mesta jeste najispravniji put razvoja e-trgovine.

- Treća faza je faza unapređenja prodaje putem Interneta korišćenjem Web analitike. U ovoj fazi već stečena iskustva iz oblasti online prodaje unapređuju se interpretacijom dobijenih podataka iz statistika posećenosti sajta.

U bilo kojoj od opisanih faza razvoja e-trgovine može se dodati opcija online naplate, i ako postoji veći broj online korisnika koji će plaćati online, tada opcija online naplate ima smisla, a ako korisnici ne koriste sisteme online plaćanja tada se ni nemože imati koristi od direktne naplate putem Interneta. Bitno je napomenuti da online naplata u praksi ne utiče mnogo na razvoj e-trgovine, već svest o načinima prodaje (naručivanja) preko Interneta.

4. Кои се твоите најчести совети кои им ги повторуваш на луѓе кои решаваат да започнат бизнис базиран на продажба преку интернет?

Moj najjednostavniji savet je da prodajete preko Interneta ono što se dobro prodaje i u klasičnom poslovanju. Bitno je samo da to nešto nije jako jeftino, tako da se isplati to kupiti kada se plate troškovi distribucije. Što je roba secifičnija (nije generalna trgovina nečega s čim svi trguju) zarada po proizvodu je veća.

5. Е-трговина оваа година го одбележа своето 10-то издание. Ти си еден од главните „виновници” за оваа конференција. Кажи ми што не е променето во однос на целта и начинот на организирање на оваа конференција од почеток до сега? И кажи ми што може да очекуваме во иднина од неа?

Kada je započinjana konferencija E-trgovina, nje je u Srbiji bilo “u tragovima”. I tada i danas cilj konferencije je bio da se privrednicima predoče načini na koje mogu najefikasnije da iskoriste Internet u poslovne svrhe. Bez obzira što danas postoji više stotina pravih e-trgovina u Srbiji i dalje postoje puno pitanja za one koji danas žele da otvore svoj posao preko Interneta, ali i za one privrednike koji žele da povećaju efekte svog online nastupa.

Pripreme za narednu konferenciju www.etrgovina.org (2011.) počinju od septembra, i ono što ćemo se truditi da obezbedimo sledeće godine je svakako da predavanja moraju biti primenljiva u praksi i da druženje bude na nivou kao i prethodnih godina :)

6. Што мислиш за нашиот, македонски, интернет пазар и можностите за развој на е-трговијата тука? Колку воопшто го познаваш и се интересираш за овој пазар?

U osnovi, priča o razvoju e-trgovine je jednostavna – ako postoji klasično tržište koje je uspešno u Makedoniji, može da postoji i Internet tržište. Ako se može dosta zaraditi od prodaje neke robe u klasičnom bitnisu, može i preko Interneta.

Iskreno, ne poznajem puno tržište prodaje putem Interneta u Makedoniji, i ono što znam saznajem preko osoba čije aktivnosti pratim online.

Ono što sigurno znam je da Slovenija pokazuje da malo tržište na Internetu može da bude uspešno. Problem je u tome što su za uspešan biznis potrebne pare, i kada nema para nema baš ni biznisa.

Ако не си го читал(а)/следел(а) Драган до сега, време е да почнеш, тој секогаш има што да каже кога станува збор за интернет маркетингот. Секако де сакам и јавно да му се заблагодарам за брзите и исцрпни одговори ;)